Fenelab
Bent u lid? Login

Suggesties of vragen

Heeft u vragen of suggesties neem contact op met Fenelab.

secretariaat@fenelab.nl

Vervangen en voorkomen van blootstelling bij de bron

Vaak is het stellen van de vraag: ‘Is het gebruik van deze gevaarlijke stof noodzakelijk?’ soms een eyeopener. Vaak wordt met bepaalde stoffen gewerkt, omdat dat in het verleden ook gebeurde. Uit preventieprojecten over arbeidsomstandigheden en over het milieu blijkt dat in sommige bedrijven:

  • bij nadere bestudering de activiteit met de gevaarlijke stof geen toegevoegde waarde heeft en kan worden overgeslagen (voorbeeld: schoonmaakwerkzaamheden die overbodig bleken voor een volgende processtap);
  • de methode waarin een gevaarlijke stof wordt gebruikt, kan worden vervangen door een methode waarin geen enkele gevaarlijke stof wordt gebruikt (analysemethoden in laboratoria, het vervangen van dieselmotoren door elektrische);
  • de gevaarlijke stof kan worden vervangen door een veel minder gevaarlijke stof (vervanging van oplosmiddelhoudende verf door watergedragen verf);
  • de verschijningsvorm van de stof kan worden aangepast (het vervangen van fijne pigmentpoeders door korrels beperkt de stofvorming).

 

Als toch met de gevaarlijke stof moet worden gewerkt, kan geprobeerd worden het vrijkomen van en het contact met de stof te beperken. Voorbeelden zijn:

  • het kiezen voor kant-en-klaar-producten in plaats van het zelf maken van mengsels van stoffen;
  • het beperken van de te gebruiken hoeveelheid van de stof;
  • het automatiseren van de handeling met een stof;
  • het gebruiken van hulpmiddelen ter voorkoming van morsen en spatten (bijvoorbeeld doseerpompen);
  • het omkasten van de plaats waar de stof vrijkomt.

Er is geen recept voor het ontwikkelen van een goede bronmaatregel. Je kan ideeën voor bronmaatregelen opdoen bij collega’s, bij leveranciers van stoffen en apparatuur, bij onderzoekinstituten.

Bij het vervangen van een gevaarlijke stof door een minder gevaarlijke stof bestaat de kans dat het probleem wordt verlegd. Een kankerverwekkende stof vervangen door een stof die de ozonlaag aantast, is in het belang van de arbeidsomstandigheden maar niet voor het milieu. Bij zo’n vervanging is het dan ook van belang dat alle aspecten (gezondheid, ergonomie, veiligheid, milieu, …) worden meegewogen. Er zijn de afgelopen jaren door verschillende (commerciële) partijen diverse instrumenten ontwikkeld om bijvoorbeeld de communicatie in de keten te optimaliseren of gevaarlijke stoffen te vervangen voor minder gevaarlijke stoffen.

Terug naar Arbeidshygiënische strategie